بازارهای مالی در حال ورود به مرحله ای هستند که در آن مرز میان دارایی های سنتی و فناوری بلاک چین به تدریج کمرنگ تر می شود. یکی از مهم ترین بازیگران این تحول، بلک راک است؛ بزرگ ترین مدیر دارایی جهان که بر اساس گزارش سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶، دارایی تحت مدیریت آن در پایان ژوئن به حدود ۱۵.۳ تریلیون دلار رسیده است.
مدیران بلک راک، از جمله لری فینک و راب گلدستین، معتقدند توکن سازی می تواند زیرساخت بازارهای مالی را متحول کند. از دید آنها، بلاک چین فقط بستری برای ارزهای دیجیتال نیست و می تواند برای ثبت مالکیت، انتقال و تسویه دارایی هایی مانند سهام، اوراق قرضه، صندوق ها و حتی دارایی های بازار خصوصی مورد استفاده قرار گیرد.
توکن سازی دارایی چیست؟
توکن سازی به زبان ساده یعنی ایجاد یک نمایش دیجیتال از مالکیت یا منافع اقتصادی یک دارایی روی بلاک چین. در این فرایند، خود دارایی لزوما تغییر نمی کند، بلکه مالکیت یا حقوق مرتبط با آن به شکل یک توکن دیجیتال ثبت می شود. این توکن می تواند براساس قوانین مشخص منتقل یا نگهداری شود و اطلاعات مربوط به مالکیت آن نیز در دفتر کل دیجیتال ثبت شود.
این فناوری می تواند برای طیف گسترده ای از دارایی ها استفاده شود و به همین دلیل توجه بانک ها، مدیران سرمایه و شرکت های فناوری مالی را جلب کرده است. برخی از مهم ترین دارایی هایی که قابلیت توکن سازی دارند عبارتند از:
- سهام و اوراق بهادار
- اوراق قرضه و بدهی شرکتی
- صندوق های سرمایه گذاری و بازار پول
- املاک و مستغلات
- دارایی های بازار خصوصی
چرا بلک راک توکن سازی را مهم می داند؟
بخش بزرگی از بازارهای مالی هنوز به فرایندهای مختلفی برای ثبت مالکیت، انتقال پول، نگهداری سوابق و تسویه معاملات وابسته است. این مراحل در بعضی بازارها زمان بر هستند و چند واسطه مختلف در انجام آنها نقش دارند. بلک راک معتقد است فناوری بلاک چین می تواند بخشی از این پیچیدگی را کاهش دهد و زیرساخت بازارها را کارآمدتر کند.
لری فینک و راب گلدستین در تحلیل خود درباره آینده بازارهای مالی، تسویه سریع معاملات و دیجیتالی شدن فرایندهای بازار خصوصی را از مهم ترین مزایای توکن سازی دانسته اند. بلک راک نیز مزایای احتمالی این فناوری را در چند بخش اصلی مطرح می کند:
- امکان انتقال دارایی در تمام ساعات شبانه روز
- تسویه سریع تر و در برخی ساختارها نزدیک به آنی
- کاهش فرایندهای دستی و هزینه های عملیاتی
- ثبت شفاف تر سوابق مالکیت و انتقال
- خودکار سازی بخشی از فرایندها با قراردادهای هوشمند
آیا توکن سازی نقدشوندگی بازارها را افزایش می دهد؟
یکی از جذاب ترین کاربردهای توکن سازی، امکان تقسیم دارایی های بزرگ به واحدهای کوچک تر است. این ویژگی می تواند برای دارایی هایی مانند املاک، زیرساخت ها و سرمایه گذاری های خصوصی اهمیت بیشتری داشته باشد؛ بازارهایی که ورود به آنها معمولا به سرمایه بالا و فرایندهای پیچیده تری نیاز دارد.
در صورت شکل گیری قوانین مناسب و بازار فعال، توکن سازی می تواند دسترسی گروه بیشتری از سرمایه گذاران را به بعضی دارایی ها آسان تر کند. با این حال، تبدیل یک دارایی به توکن به تنهایی تضمین کننده نقدشوندگی نیست. برای ایجاد یک بازار نقدشونده همچنان وجود خریداران، فروشندگان، زیرساخت معاملاتی مناسب و تقاضای کافی ضروری است.
بلک راک از حرف تا عمل؛ ورود به صندوق های توکنیزه شده
دیدگاه بلک راک درباره توکن سازی فقط به صحبت های مدیران این شرکت محدود نشده است. این مجموعه در حال توسعه محصولات و زیرساخت هایی است که فناوری بلاک چین را وارد بخش هایی از بازارهای مالی سنتی می کنند. یکی از تازه ترین اقدامات بلک راک در این زمینه در تابستان ۲۰۲۶ انجام شد.
بلک راک در ۴ اوت ۲۰۲۶ نخستین کلاس های سهام توکنیزه شده صندوق های بازار پول UCITS خود را در اروپا معرفی کرد. این ساختار از پلتفرم توکن سازی Kinexys متعلق به جی پی مورگان استفاده می کند و توکن های مربوط به واحدهای صندوق روی شبکه اتریوم ایجاد می شوند. انتقال این توکن ها میان سرمایه گذاران تایید شده می تواند به صورت ۲۴ ساعته انجام شود.
مهم ترین کاربردهایی که برای چنین ساختاری مطرح شده است شامل موارد زیر می شود:
- مدیریت بهتر نقدینگی شرکت ها
- استفاده از دارایی های صندوق در ساختارهای وثیقه دیجیتال
- انتقال همتا به همتای واحدهای صندوق
- اتصال صندوق های سنتی به اکوسیستم های مبتنی بر بلاک چین
مهم ترین چالش های توکن سازی چیست؟
آینده توکن سازی جذاب به نظر می رسد، اما مسیر گسترش آن بدون مانع نیست. حتی بلک راک نیز تاکید می کند که فناوری به تنهایی نمی تواند تمام مشکلات موجود را برطرف کند. توسعه گسترده بازارهای توکنیزه شده به قوانین شفاف، استانداردهای مشترک، امنیت کافی و سازوکارهای مناسب حفاظت از سرمایه گذاران نیاز دارد.
برخی از مهم ترین چالش های این حوزه عبارتند از:
- تفاوت قوانین دارایی های دیجیتال در کشورهای مختلف
- مسائل مربوط به احراز هویت و مبارزه با پولشویی
- امنیت کیف پول ها و قراردادهای هوشمند
- محدود بودن نقدشوندگی بعضی دارایی های توکنیزه شده
- نبود استاندارد کامل برای ارتباط میان بلاک چین های مختلف
نتیجه گیری
حرکت بلک راک نشان می دهد موسسات مالی بزرگ دیگر بلاک چین را فقط از زاویه بیت کوین و ارزهای دیجیتال بررسی نمی کنند. توکن سازی می تواند نحوه ثبت مالکیت، انتقال دارایی و تسویه معاملات را تغییر دهد و بخشی از زیرساخت فعلی بازارهای سرمایه را دیجیتالی تر و سریع تر کند. راه اندازی محصولات توکنیزه شده توسط خود بلک راک نیز نشان می دهد این دیدگاه از مرحله نظری عبور کرده و وارد محصولات مالی واقعی شده است.
با این حال، آینده این فناوری به حل مسائل حقوقی، امنیتی و فنی بستگی دارد. اگر این موانع به تدریج برطرف شوند، نسل بعدی بازارهای مالی احتمالا ترکیبی از دارایی های سنتی و زیرساخت های بلاک چینی خواهد بود؛ ساختاری که در آن سهام، اوراق قرضه، صندوق ها و برخی دارایی های خصوصی با سرعت بیشتر و اصطکاک عملیاتی کمتر منتقل و مدیریت می شوند.